80 yaşında nazara karşı geleneksel silah üretiyor

AHMET ÇAKIR / DARENDE

Zaviye Mahallesi’nde yaşayan 80 yaşındaki Hasan Gazi Ağacalar, annesi, babası ve dedelerinden öğrendiği üzerlik geleneğini yaşatmaya devam ediyor. Asıl mesleği terzilik olan Ağacalar, gözleri nedeniyle mesleğini sürdüremeyince emeklilik döneminde üzerlik yapmaya başladı.

Yaklaşık 4-5 yıldır bu işle uğraşan Ağacalar, mezarlıklarda yetişen üzerlikleri sabahın erken saatlerinde, çoğunlukla sabah namazından sonra topluyor. Topladığı bitkileri evine getirerek güneş değmeden işliyor ve geleneksel yöntemlerle tek tek diziyor.

SAYIYLA VE KADEME KADEME HAZIRLIYOR

Üzerlikleri gelişigüzel dizmediğini, belirli bir sayı ve düzene göre hazırladığını anlatan Ağacalar, “Üzerlik sayıyla oluyor. 5’er, 6’şar devam ediyor; 4’er, 3’er kademe kademe düşerek yapılıyor. Öyle kafadan değil” dedi.

Hazırlama sırasında ağaç, iplik, iğne, çaput ve üzerlik kullandığını belirten Ağacalar, tamamen el emeğiyle çalışıyor.

ÜZERLİĞİ SABAH NAMAZINDAN SONRA TOPLUYOR

Üzerlikleri doğadan kendisinin topladığını belirten Ağacalar, bitkinin kendi gözlemlerine göre özellikle mezarlıklarda yetiştiğini söylüyor.

“Bunlar sadece mezarlıkta biter. Ne bahçede ne de dağda biter. Sabah namazından sonra gidip topluyorum, getiriyorum. Güneş değdi mi ne toplanır ne de bir şey yapılır. Toplayıp getiriyor, burada diziyorum” ifadelerini kullandı.

Üzerliğin zamanında toplanmasının önemli olduğunu belirten Ağacalar, “Bu süre geçtikten sonra üzerlik kuruyor. Üzerlik kuruyunca ipe takılamaz. O yüzden zamanında toplamak şart. Yaşken kokusu biraz var ama kuruyunca kokusu kalmıyor. Evimin bir odası neredeyse atölye gibi oldu” dedi.

Ağacalar da bu geleneğin kendi mahallesinde uzun yıllardır sürdüğünü belirterek, “Mahallemizin bütün evlerinde asılıdır. Nazar için kullanılır. Biz de annemizden, babamızdan, dedelerimizden öğrendik. Eskiden her evde vardı” diye konuştu.

ŞEHİR DIŞINDAN SİPARİŞ GELİYOR

Hazırladığı üzerliklere Ankara, İstanbul ve İzmir’den talep geldiğini belirten Ağacalar, turistlerin de zaman zaman ürünleri götürdüğünü söyledi.

İstanbul’da yaşayan üç kızının da geleneği sürdürdüğünü anlatan Ağacalar, kızlarının hazırlanan üzerlikleri götürerek yakınlarına ve çevrelerindeki insanlara verdiklerini ifade etti.

PARA İÇİN DEĞİL, KÜLTÜR İÇİN

Üzerlik hazırlamayı bir gelir kapısı olarak görmediğini vurgulayan Ağacalar, bu işi hem emeklilikte vaktini değerlendirmek hem de geçmişten gelen kültürü yaşatmak için yaptığını belirtti.

Ağacalar, “Para için değil, kültürümüz yaşasın diye yapıyorum. Emekliyim, vaktim geçsin diye yapıyorum. Bundan zevk alıyorum. Kültürümüz devam etsin, ömür boyu devam etsin istiyorum.” dedi.

Doğadan topladığı üzerlikleri belirli sayılarla ve geleneksel yöntemlerle hazırlayan Ağacalar, ilerleyen yaşına rağmen ailesinden ve geçmişten kendisine miras kalan bu kültürü yaşatmaya devam ediyor.       SADECE BİR BİTKİ DEĞİL, BİR İNANÇ

Üzerlik, halk kültüründe yalnızca dekoratif amaçla kullanılan bir bitki değil, aynı zamanda nazara, kötü enerjiye ve uğursuzluğa karşı koruyucu olduğuna inanılan geleneksel bir unsur olarak biliniyor.

Üzerlik tohumlarının kurutulup yakılmasıyla kötü enerjinin uzaklaştırıldığına inanılırken, yeni doğan bebeklerden evlere ve tarımsal ürünlere kadar farklı alanlarda üzerlik tütsüsü yakmak veya üzerlikten yapılan nazarlıkları asmak, geçmişten günümüze aktarılan gelenekler arasında yer alıyor.